Abstract:
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของสื่อนวัตกรรมการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีความจริงเสมือน (Virtual Reality: VR) ในการอบรมการป้องกันอัคคีภัยเบื้องต้น โดยมุ่งเน้นการลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุและเพิ่มความสามารถในการตอบสนองต่อสถานการณ์เพลิงไหม้ของบุคลากรมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง สื่อนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นจำลองสถานการณ์เพลิงไหม้ในอาคารที่พักอาศัยและประกอบด้วย 6 ส่วนหลัก ได้แก่ ข้อมูลทั่วไปของผู้ใช้งาน แบบทดสอบความรู้ก่อนและหลังอบรม และด่านฝึกฝน 3 ด่าน ได้แก่ 1) องค์ประกอบและประเภทของไฟ 2) วิธีการใช้ถังดับเพลิง และ 3) การอพยพหนีไฟ โดยมีการเก็บคะแนนและจำกัดเวลาในแต่ละด่านเพื่อประเมินการตอบสนอง
การวิจัยนี้มีกลุ่มตัวอย่างเข้าร่วมการวิจัย จำนวน 105 คน ซึ่งประกอบด้วยเพศชาย 60% และเพศหญิง 40% กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ (ร้อยละ 57.1) มีความผิดปกติทางสายตา และร้อยละ 62.9 ไม่เคยผ่านการอบรมด้านอัคคีภัยมาก่อน ขณะที่ร้อยละ 93.3 ไม่มีประสบการณ์ในการใช้เทคโนโลยี VR ผลการวิจัยพบว่า คะแนนความรู้หลังการอบรมสูงกว่าก่อนอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นทั้งในด้านองค์ประกอบของไฟ ประเภทของเชื้อเพลิง วิธีการใช้ถังดับเพลิง และการตอบสนองต่อเหตุเพลิงไหม้ นอกจากนี้ ความสามารถในการตอบสนองต่อเหตุเพลิงไหม้ในสถานการณ์เสมือนจริงดีขึ้นอย่างชัดเจน โดยบุคลากรส่วนใหญ่สามารถทำคะแนนได้เต็มและตอบสนองได้ภายในเวลาที่กำหนด ผลการประเมินความพึงพอใจต่อสื่อนวัตกรรม VR พบว่า ผู้เข้ารับการอบรมมีความพึงพอใจในระดับสูง (คะแนนเฉลี่ย 4.50 จาก 5) โดยเฉพาะในด้านความสนุกสนาน การมีส่วนร่วม และความสะดวกในการใช้งาน อย่างไรก็ตาม ความคมชัดและความสมจริงของสถานการณ์จำลองได้รับคะแนนเฉลี่ย 4.15 ซึ่งแม้อยู่ในระดับต่ำสุด แต่ยังคงอยู่ในระดับพึงพอใจมาก แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยี VR เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการอบรมด้านอัคคีภัย ช่วยเสริมสร้างความรู้ พัฒนาทักษะการตอบสนอง และสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่ใกล้เคียงสถานการณ์จริง
