Abstract:
พัฒนาการความรับรู้ที่มีต่อสัตว์ในปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่รับรู้ว่า สัตว์คือสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งที่อยู่อาศัยร่วมในโลกใบเดียวกัน แต่มีสถานะที่ไม่เท่าเทียมกัน ไปสู่การสร้างข้อตกลงร่วมกันในสังคมจากการปรากฏตัวของการหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ค้นพบว่า สัตว์หลายชนิดเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความสามารถในการรับรู้ความรู้สึก (sentience) เช่นเดียวกันกับมนุษย์ ทั้งที่เป็นความรับรู้ความรู้สึกในเชิงลบและเชิงบวก ปัจจุบันความรับรู้ที่มีต่อสัตว์ในประเทศไทยเปลี่ยนไปอย่างมาก จากเดิมสัตว์ถูกมองว่าเป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง ที่เจ้าของจะปฏิบัติต่อสัตว์อย่างไรก็ได้ เป็นการต้องปฏิบัติให้เป็นตามกฎหมาย โดยต้องจัดสวัสดิภาพสัตว์ให้แก่สัตว์ของตนให้เหมาะสม ไม่ละทิ้งสัตว์ของตนโดยไม่มีเหตุอันสมควร ไม่ให้กระทำการอันเป็นการทารุณกรรมสัตว์โดยไม่มีเหตุอันสมควร โดยมีบทลงโทษหากฝ่าฝืน
ในบทความนี้ได้วิเคราะห์พัฒนาการข้างต้นโดยแบ่งแยกตามความจริงตามการรับรู้ที่มีต่อสัตว์ การก่อตัวขึ้นของทฤษฎีสิทธิสัตว์และทฤษฎีสวัสดิภาพสัตว์ ความพยายามเสนอให้มีข้อตกลงระหว่างประเทศเพื่อให้ความคุ้มครองแก่สัตว์ในทิศทางที่สอดคล้องกัน รวมทั้งทฤษฎีการเมืองเกี่ยวกับสิทธิสัตว์ที่ถูกพัฒนาต่อยอดจากทฤษฎีสิทธิสัตว์ให้สอดรับกับวิถีการใช้ชีวิตร่วมกันระหว่างมนุษย์และสัตว์ โดยเน้นการให้คุณค่ากับความสัมพันธ์ในปัจจุบัน ซึ่งรวมถึงการพึ่งพาอาศัยกันทางด้านจิตใจ ที่สอดรับกับ แนวคิดการมีชีวิตที่ผาสุก ซึ่งขยายมาจากแนวคิดหลักอิสรภาพห้าประการ (5 Freedoms) ซึ่งเมื่อปรับใช้กับการจัดการสุนัขจรในชุมชนสามารถนำเสนอแนวคิดเรื่องสัตว์เลี้ยงชุมชน (community pet) มาผสานต่อเนื่องกับการใช้มาตรการควบคุมจำนวนสุนัขจรอย่างมีมนุษยธรรม ได้แก่ การจับ ทำหมัน ฉีดวัคซีน และปล่อย สุนัขกลับคืนพื้นที่ เป็นโมเดลใหม่ คือ CNVR-CP (Capture, Neuter, Vaccinate, Release – Community Pet) เพื่อให้สมาชิกของชุมชนและสุนัขจรนยังคงสามารถรักษาความสัมพันธ์เชิงบวกต่อกัน ในอันที่จะทำให้สามารถนำสุนัขจรกลับเข้ามารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรค อีกทั้งยังเป็นการสร้างความรับรู้เชิงบวกต่อสุนัขจรให้แก่สมาชิกของชุมชนและสังคมได้อีกทางหนึ่งด้วย
