การทูตเชิงกลยุทธ์ในความสัมพันธ์ระหว่างไทยและจีน: การวิเคราะห์ผลกระทบของโครงการ หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางต่อความสัมพันธ์ทวิภาคี

Abstract

โครงการ Belt and Road Initiative (BRI) หรือ "หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง" เป็นโครงการริเริ่มของจีนที่มีเป้าหมายในการส่งเสริมการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจ การค้า และโครงสร้างพื้นฐานระหว่างประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกซึ่งประเทศไทยนั้นเป็นหนึ่งในประเทศที่ได้รับผลกระทบจากโครงการดังกล่าว งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวทาง และกระบวนการการดำเนินการทูตเชิงกลยุทธ์ของประเทศไทยการตอบสนองต่อโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางของประเทศจีนและประเมินผลกระทบที่เกิดขึ้นจากโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางต่อความสัมพันธ์ทวิภาคีระหว่างประเทศไทยและประเทศจีน ทั้งในด้านเศรษฐกิจ ด้านการเมือง และด้านความมั่นคงสุดท้ายเพื่อเสนอแนะเชิงนโยบายด้านการทูตที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศไทยภายใต้ความร่วมมือในกรอบของโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางเพื่อให้ประเทศไทยได้รับผลประโยชน์สูงสุดโดยงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ซึ่งดำเนินการศึกษาและรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากเอกสารทางวิชาการ งานวิจัย บทความ สรุปผลการประชุมสัมมนา รวมถึงสื่อสิ่งพิมพ์และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆจากผลการศึกษาพบว่า โครงการการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง ประเทศไทยได้กำหนดยุทธศาสตร์การทูตเชิงกลยุทธ์ โดยประกอบด้วย 4 แนวทางหลัก ได้แก่ (1) การสร้างสมดุลทางภูมิรัฐศาสตร์ ด้วยการรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับจีนควบคู่ไปกับการร่วมมือกับมหาอำนาจอื่น (2) การทูตเชิงเศรษฐกิจ ผ่านการส่งเสริมการค้า การลงทุน และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ รวมทั้งการใช้ความร่วมมือทางเศรษฐกิจเป็นเครื่องมือเจรจาต่อรอง (3) การทูตเชิงนวัตกรรม โดยสร้างกลไกความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน และสนับสนุนเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของโครงการ และ (4) การทูตเชิงวัฒนธรรมและสังคม เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและความไว้วางใจระหว่างประชาชน ซึ่งโครงการการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางส่งผลกระทบต่อประเทศไทยทั้งในด้านเศรษฐกิจ การเมือง และความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจโดยในงานวิจัยนี้ได้มีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อรองรับโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทางโดยเน้นไปที่การสร้างความโปรางใสในการลงทุนผ่านกลไกที่สามารถตรวจสอบได้ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมและยังต้องคำนึกถึงการกำหนดมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดและส่งเสริมเทคโนโลยีสะอาด การกระจายความเสี่ยงทางเศรษฐกิจด้วยการขยายความร่วมมือทางการค้ากับหลากหลายประเทศ และการสร้างความร่วมมือทางการเมืองระหว่างประเทศโดยรักษาสมดุลความสัมพันธ์กับมหาอำนาจเพื่อป้องกันความขัดแย้งเชิงภูมิรัฐศาสตร์