การปรับปรุงบทบัญญัติกฎหมายเกี่ยวกับการฟ้องหย่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางแก้ไขปรับปรุงบทบัญญัติกฎหมายเกี่ยวกับการฟ้องหย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพดำเนินการวิจัยทางเอกสาร โดยค้นคว้าจากเอกสารภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ งานวิจัย หนังสือ วารสาร บทความ ตัวบทกฎหมายและเอกสารอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อวิจัยนี้ เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาทำการศึกษา วิเคราะห์และหาข้อสรุป จากการศึกษาพบว่า มาตรา 1516 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของประเทศไทย แม้จะมีการบัญญัติเหตุฟ้องหย่าไว้ถึง 12 เหตุ แต่การฟ้องหย่ามิใช่เรื่องง่าย เพราะบทบัญญัติแต่ละอนุมาตราต้องอาศัยการตีความ บางอนุมาตรามีการตีความที่ไม่ยืดหยุ่น บางอนุมาตราขาดแนวปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานในการตีความ ประกอบกับการที่ศาลพิจารณาพฤติการณ์ที่เป็นอัตวิสัยของคู่สมรสควบคู่ไปกับเหตุฟ้องหย่า ทำให้การใช้ดุลพินิจของศาลมีความหลากหลาย ดังที่สะท้อนในคำพิพากษาศาลฎีกา ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสับสนในการบังคับใช้กฎหมายครอบครัวในส่วนของการฟ้องหย่า จากการวิเคราะห์ปัญหางานวิจัยนี้ ผู้เขียนขอเสนอแนวทางแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 1516 บางอนุมาตรา เพื่อให้บทบัญญัติกฎหมายเกิดความยืดหยุ่นและเอื้อต่อการใช้ดุลพินิจของศาลในการปรับใช้อย่างเหมาะสมในแต่ละกรณี ตลอดจนสอดคล้องกับบริบทของสังคมปัจจุบันและเป็นธรรมต่อคู่สมรสฝ่ายที่ได้รับความเสียหาย โดยอนุมาตราที่วิจัยเสนอแนวทางแก้ไขเพิ่มเติม ได้แก่ มาตรา 1516 (1) (5) (6) (7) และ (10) ส่วนมาตรา 1516 (2) (4) (4/1) (4/2) (8) และ (9) เห็นว่าเป็นบทบัญญัติที่เหมาะสมจึงควรคงไว้เช่นเดิม ส่วนมาตรา 1516 (3) ผู้เขียนเห็นว่าบทบัญญัติกฎหมายมีความเหมาะสมและครอบคลุมพฤติการณ์ที่หลากหลาย แต่ควรมีแนวทางในการใช้ดุลพินิจแก่ศาล เพื่อประโยชน์ในการพิจารณาพฤติการณ์ที่เกิดขึ้นของแต่ละคู่สมรส เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายเป็นไปในทิศทางเดียวกันหรืออย่างน้อยมีความใกล้เคียงกัน