ปฏิสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมและการสร้างความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างในพื้นที่พหุวัฒนธรรมระหว่างชาวจีนยูนนานหมู่บ้านห้วยผึ้งกับชาวไทใหญ่หมู่บ้านเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย

Abstract

ชาวจีนยูนนานและชาวไทใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มักตั้งถิ่นฐานใกล้เคียงกัน และต่างมีวัฒนธรรมที่เป็นของตน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ปฏิสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมภายใต้กรอบแนวคิดชาติพันธุ์สัมพันธ์และการข้ามวัฒนธรรมระหว่าง 2 กลุ่มข้างต้น มีขอบเขตวิจัยเป็นหมู่บ้านห้วยผึ้งและหมู่บ้านเทอดไทย อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ผู้วิจัยดำเนินวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิที่ได้จากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการอภิปรายกลุ่มของคนในพื้นที่ ควบคู่กับข้อมูลทุติยภูมิที่เผยแพร่ในวารสาร หนังสือ และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง สุดท้ายทำการวิเคราะห์เชิงพรรณนา การศึกษาพบว่า ความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์ ความทรงจำทางประวัติศาสตร์ร่วม การใช้พื้นที่สาธารณะร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนบทบาทของผู้นำชุมชนและปราชญ์ท้องถิ่น ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่เอื้อต่อการก่อรูปของกระบวนการชาติพันธุ์สัมพันธ์ ทั้งสองกลุ่มใช้กิจกรรมตามเทศกาลเป็นกลไกในการสานสร้างความสัมพันธ์ทางสังคม และในมิติของการข้ามวัฒนธรรม ต่างฝ่ายต่างเชิญชวนและตอบรับการเข้าร่วมกิจกรรมของอีกฝ่าย พร้อมทั้งแสดงการยอมรับวัฒนธรรมซึ่งกันและกันผ่านการแต่งกายเลียนแบบอัตลักษณ์ของอีกฝ่ายในช่วงเทศกาล การยอมรับและการปรับตัวดังกล่าวเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้ทั้งสองกลุ่มสามารถอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข ปราศจากความขัดแย้ง