ข้อพิจารณาทางกฎหมายในการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ของสถาบันอุดมศึกษาเอกชนในประเทศไทย

Abstract

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาข้อพิจารณาทางกฎหมายในการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของสถาบันอุดมศึกษาเอกชนในประเทศไทย ซึ่งดำเนินงานภายใต้พระราชบัญญัติสถาบันอุดมศึกษาเอกชน พ.ศ. 2546 และพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 โดยกฎหมายทั้งสองมีฐานคิดและโครงสร้างที่แตกต่างกัน กล่าวคือ กฎหมายจัดตั้งมิได้กำหนดมาตรการเฉพาะด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ขณะที่พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 เป็นกฎหมายกลางที่ใช้บังคับกับทุกภาคส่วนโดยมิได้คำนึงถึงลักษณะเฉพาะของภาคการศึกษา

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสารทางกฎหมาย (legal documentary research) โดยศึกษาวิเคราะห์กฎหมายไทย เปรียบเทียบกับกฎหมายและแนวปฏิบัติของสหราชอาณาจักรและสาธารณรัฐสิงคโปร์ รวมถึงหลักการตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของสหภาพยุโรป (General Data Protection Regulation: GDPR) ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาหลักของการบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ต่อสถาบันอุดมศึกษาเอกชนไทย มิได้อยู่ที่ความไม่เพียงพอของตัวบทกฎหมาย หากแต่อยู่ที่การขาดแนวปฏิบัติเฉพาะและกลไกกำกับดูแลเชิงโครงสร้างที่เชื่อมโยงกฎหมายกลางเข้ากับบริบทของสถาบันอุดมศึกษา ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนทางกฎหมายและช่องว่างในการบังคับใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลในทางปฏิบัติ

เมื่อเปรียบเทียบกับสหราชอาณาจักรและสาธารณรัฐสิงคโปร์ พบว่าทั้งสองประเทศได้พัฒนาแนวปฏิบัติเฉพาะภาคการศึกษาควบคู่กับกฎหมายกลางด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเป็นระบบ งานวิจัยนี้จึงเสนอให้ประเทศไทยพัฒนาแนวปฏิบัติหรือกฎหมายลำดับรองเฉพาะสำหรับภาคอุดมศึกษาเอกชน เพื่อยกระดับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและลดความไม่แน่นอนทางกฎหมายอย่างเป็นรูปธรรม