ผลกระทบ การปรับตัว และความท้าทายต่อภาคธุรกิจจากมาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป

Abstract

วิทยานิพนธ์นี้ศึกษาความสอดคล้องทางกฎหมายของมาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป (European Union Carbon Border Adjustment Mechanism: EU CBAM) กับกฎหมายองค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO) และผลกระทบต่อภาคธุรกิจไทย การวิจัยพบว่า EU CBAM มีความเสี่ยงต่อการละเมิดหลักการไม่เลือกปฏิบัติของข้อตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีและอุปสรรคทางการค้า (General Agreement on Tariffs and Trade: GATT) ได้แก่ หลักการประเทศคู่ค้าที่ได้รับความนิยมสูงสุด (Most-Favored-Nation: MFN) การปฏิบัติเยี่ยงคนชาติ (National Treatment) และการผูกพันอัตราภาษีศุลกากร (Bound Tariff Commitments) โดยเฉพาะการใช้ค่าเริ่มต้นที่สูง การยอมรับเฉพาะระบบการซื้อขายคาร์บอนของสหภาพยุโรป (European Union Emissions Trading System: EU ETS) และการคงสิทธิ์ปล่อยก๊าซฟรีให้ผู้ผลิตในสหภาพยุโรป ซึ่งอาจถือเป็นการเลือกปฏิบัติ สำหรับประเทศไทยมีช่องว่างทางกฎหมายและความไม่แน่นอนทางนโยบายเป็นอุปสรรค โดยเฉพาะการขาดระบบการกำหนดราคาคาร์บอนภาคบังคับและโครงสร้างพื้นฐานของระบบการตรวจวัด รายงาน และตรวจสอบการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Monitoring, Reporting, and Verification System: MRV System) ผลกระทบต่อภาคธุรกิจไทยคาดการณ์ว่าจะทำให้เกิดต้นทุนที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (Small and Medium-sized Enterprises: SMEs) อุตสาหกรรมที่ส่งออกสินค้ากลุ่ม CBAM เช่น เหล็ก ซีเมนต์ อลูมิเนียม และปุ๋ย อาจสูญเสียความสามารถในการแข่งขันอย่างมีนัยสำคัญ วิทยานิพนธ์นี้นำเสนอข้อเสนอแนะ มาตรการครอบคลุมในระดับนโยบายและกฎหมายระดับชาติ ระดับภาคธุรกิจ และระดับนานาชาติ เพื่อเสริมสร้างความพร้อมของประเทศไทยในการรับมือกับ EU CBAM ข้อเสนอแนะสำคัญรวมถึง การเร่งรัดการประกาศใช้พระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การพัฒนาระบบการกำหนดราคาคาร์บอนภาคบังคับในรูปแบบตลาดซื้อขายคาร์บอน (Emissions Trading Scheme: ETS) และภาษีคาร์บอน การพัฒนาระบบ MRV ที่ได้มาตรฐานสากล การสนับสนุน SMEs และการเสริมสร้างความร่วมมือในระดับภูมิภาคและนานาชาติ สุดท้าย งานวิจัยนี้เน้นว่า EU CBAM เป็นทั้งความท้าทายและโอกาสในการเร่งการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ และการพัฒนาความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน