การใช้ประโยชน์วัสดุเศษเหลือจากการบริโภคอะโวคาโดเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สำหรับดูแลเส้นผมและป้องกันมลภาวะโดยไม่ต้องล้างออก

Abstract

มลภาวะทางอากาศเป็นหนึ่งในปัจจัยภายนอกที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผิวหนังและ เส้นผม ก่อให้เกิดอนุมูลอิสระซึ่งก่อให้เกิดความเสื่อมสภาพต่อโครงสร้างผิวและเส้นผม งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพของสารสกัดธรรมชาติจากเปลือกและเมล็ดอะโวคาโด (Persea americana Mill.) ซึ่งเป็นวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร เพื่อนำมาใช้เป็นสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในผลิตภัณฑ์ป้องกันมลภาวะบนเส้นผมโดยไม่ต้องล้างออกที่มีคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระและป้องกันผลกระทบจากมลภาวะ สารสกัดถูกเตรียมด้วยสองวิธี ได้แก่ การสกัดแบบดั้งเดิม (Conventional) ที่ 200 rpm เป็นเวลา 3 ชั่วโมง และการสกัดด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (Ultrasonication) ที่ 24 Hz เป็นเวลา 3 ชั่วโมง โดยใช้ตัวทำละลายที่มีขั้วต่างกัน ได้แก่ 95% EtOH และ Hexane โดยอัตราส่วนของ Sample : Solution คือ 1:10 w/v จากนั้นทำการวิเคราะห์ หาปริมาณสารออกฤทธิ์ (ปริมาณสารประกอบฟีนอลิกทั้งหมด (TPC) และฤทธิ์) การต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH Scavenging IC50 และการยับยั้งการเกิดออกซิเดชันของไขมัน (Lipid Peroxidation Inhibition) ผลการศึกษา พบว่าสารสกัดจากเปลือกอะโวคาโดด้วยวิธีดั้งเดิมที่ใช้ 95% EtOH ให้ค่าปริมาณสารฟีนอลิกทั้งหมดสูงสุดที่ 1.22±0.03 mg GAE/g extract ขณะที่สารสกัดจากวิธี ultrasonication แสดงศักยภาพในการต้านอนุมูลอิสระได้ดีที่สุด โดยให้ค่า IC50 ของ DPPH ต่ำสุดที่22.4±0.01 µg/mL และสารสกัดจากเปลือกอะโวคาโดด้วยวิธีดั้งเดิมที่สกัดด้วย 95%EtOH ยังให้ค่าการยับยั้งการเกิดออกซิเดชันของไขมันสูงสุดที่ 70.65±1.26% โดยความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของสารสกัดจากอะโวคาโดในการใช้เป็นสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพสำหรับการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์บำรุงผมที่มีคุณสมบัติในการป้องกันเส้นผมจากมลภาวะ โดยในการพัฒนาผลิตภัณฑ์จะเลือกใช้สารสกัดจากเปลือกอะโวคาโดที่สกัดด้วย 95% EtOH โดยวิธี Ultrasonication (P-EtOH-UAE) และเปลือกอะโวคาโดที่สกัดด้วย Hexane โดยวิธี Ultrasonication (P-Hex-UAE) เนื่องจากค่าการยับยั้งอนุมูลอิสระและการป้องกันการเกิดออกซิเดชันของไขมันสูงจึงนำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผมแบบไม่ต้องล้างออก จำนวน 3 สูตร (F1-F3) ซึ่งมีสารสกัด 2 ชนิด คือ P-EtOH-UAE และ P-Hex-UAE โดยสูตร F1 มี P-EtOH-UAE 0.1/ P-Hex-UAE 0.01 ,สูตร F2 มี P-EtOH-UAE 0.2/ P-Hex-UAE 0.02 และสูตร F3 มี P-EtOH-UAE 0.05/ P-Hex-UAE 0.005 %w/w in formula ตามลำดับ เมื่อทดสอบประสิทธิภาพ พบว่าผลิตภัณฑ์สามารถป้องกันมลภาวะบนเส้นผมได้อย่างมีนัยสำคัญ สูตรทั้ง 3 สูตรลดความเสียหายของโครงสร้างเส้นผมได้ในระดับหนึ่ง โดยเฉพาะสูตร F2 ที่ความเข้มข้นของสารสกัดสูงสุด ช่วยปกป้องเส้นผมจากมลภาวะดีที่สุด หลังการทดสอบเส้นผมยังคงสภาพความเรียบลื่นของเกล็ดผม (Cuticle) ได้ดีในระดับหนึ่ง แม้จะมีการแยกตัวของเกล็ดผมบางจุด แต่ไม่พบร่องรอยความเสียหายรุนแรงหรือการหลุดลอกของชั้นเกล็ดผมอย่างมีนัยสำคัญ เส้นผมยังแข็งแรงและไม่เปราะบาง ขณะที่สูตร F1 ที่เข้มข้นรองลงมาปกป้องเส้นผมจากมลภาวะได้ดีในระดับกลาง โดยมีการยกตัวเล็กน้อยบริเวณปลายผม แต่เมื่อเทียบกับสูตร F2 พบว่าสูตร F1 คงสภาพโครงสร้างผมได้น้อยกว่า โดยเฉพาะเมื่อเผชิญกับมลภาวะ ส่วนสูตร F3 ที่เข้มข้นต่ำสุด ปกป้องเส้นผมจากมลภาวะต่ำสุด เส้นผมเสื่อมสภาพอย่างชัดเจนหลังการทดสอบ เกล็ดผมแยกตัวออกจากกันหลายจุด โครงสร้างเส้นผมขรุขระ มีอนุภาคขนาดเล็กที่ยึดเกาะผิวเส้นผม สะท้อนถึงความสามารถในการปกป้องที่ลดลงอย่างชัดเจน จึงสรุปได้ว่า สูตร F2 มีประสิทธิภาพในการปกป้องเส้นผมจากมลภาวะดีที่สุด รองลงมาคือสูตร F1 และสูตร F3 ตามลำดับ โดยประสิทธิภาพในการปกป้องจะสัมพันธ์กับความเข้มข้นของสารสกัดในสูตร